Nostalgia

Dân gian ca múa nhạc đặc thù: Dân ca quan họ Bắc Ninh Sunday, December 28, 2008

“Liền chị” quan họ. (Hình: Ngành Mai sưu tầm) Trang phục nữ quan họ. (Hình: Ngành Mai sưu tầm) Trang phục nam quan họ. (Hình: Ngành Mai sưu tầm) Ngành Mai Bài viết “Mùa Xuân Với Quan Họ Bắc Ninh” của tác giả Ngành Mai đăng trong giai phẩm Người Việt Xuân Kỷ Sửu 2009 phát hành tuần qua nói về dân ca quan họ, một tục chơi Xuân ở miền Bắc xuất phát từ thời xa xưa ở các làng quê tỉnh Bắc Ninh, nên được gọi là “Quan Họ Bắc Ninh”. Quan họ là sinh hoạt chính mỗi độ Xuân về ở các làng này, mùa quan họ bắt đầu từ ngày mùng 4 Tết cho đến giữa Tháng Ba Âm lịch, hết Xuân mới chấm dứt. Trong thời gian mấy tháng Xuân ấy hầu như ngày nào cũng có hát, bởi các hội làng liên tiếp diễn ra trong vùng quan họ, nam nữ tấp nập mời nhau đi dự các hội làng. Ngoài hội Xuân, quan họ còn hát ở lễ thờ, hát cầu đảo (cầu mưa), hát giải hạn, hát mừng... Ðặc điểm của quan họ là hát đối giữa nam và nữ, mỗi lần hát bao giờ người ta cũng hát đôi, khi một đôi nam nữ của bên này hát thì bên kia cũng chuẩn bị một đôi để hát đối lại, tóm lại hát quan họ là hát giọng đôi (nam và nữ) thì mới gọi là hát quan họ. Hễ bên nữ hoặc bên nam ra câu hát nào mới mẻ, thì phía bên kia phải cố gắng ứng khẩu hát đối lại ngay, do đó mà bài hát quan họ ngày một phong phú. Quan họ thành lập những nhóm nữ, nhóm nam và đưa đến kết bạn với nhau để hát. Ðã là quan họ kết bạn thì phải khác giới, khác làng, nhưng đều là anh, là chị, là em của nhau, rất ít khi quan họ đã kết bạn lấy nhau thành vợ chồng. Tục quan họ có nhiều cái lạ lùng, đi hát với nhau, mến thương nhau, nghĩa là họ giao nguyền để hát với nhau mãi mãi hết Xuân này sang Xuân khác, dù bọn hát có nhiều người đã thành gia thất. Khi có hội hè hoặc đi hát ở đâu, các nhóm quan họ kết bạn thường hẹn rủ nhau cùng đi, hoặc những việc vui mừng quan họ kết bạn cũng thường mời nhau đến nhà ca hát. Quí vị muốn biết rõ hơn về tập tục quan họ kết bạn diễn ra như thế nào, làm lễ ra sao, và cách xưng hô của người quan họ có gì khác biệt với ngoài đời? Cũng như về lịch sử, quan họ có từ bao giờ, do đâu mà có? Mời quí vị đón đọc trong quyển báo Xuân Người Việt đã phát hành.